به گزارش ندای برخوار؛ استان اصفهان سالهاست با مشکلات متعددی به دلیل خشکی زایندهرود دستوپنجه نرم میکند، از خطر فرونشست، ریزگردهای تابستانی و آلودگیهای متعدد فصلی گرفته تا مشکل کمآبی در تابستان، خشکی و گرمای غیرقابلتحمل هوا، خشکی درختان بیشماری که از زایندهرود حقابه قانونی دارند.
از سویی کشاورزی، دامداری و دیگر مشاغل این استان نیز به دلیل کمآبی با بحران لاینحلی روبرو هستند و خطر سهمگین مهاجرت آن هم از شهری که سیاحان در طول تاریخ، همواره هوای آن را معتدل و طبیعت آن را غیرقابلتوصیف عنوان کردهاند، به معضلی اساسی و نگرانکننده تبدیل شده است.
طبیعتاً در دولتهای مختلف و در طول این سالها پروژههای متعددی بهعنوان راهکار احیای زایندهرود مطرح بوده است اما مردم اصفهان همچنان شاهد خشکی این رودخانه فلات مرکزی هستند، رودخانهای که ۹۷ درصد آن در استان اصفهان قرار دارد و مشکلات متعدد نصف جهان و حتی استان اصفهان کاملاً به خشککردن آن توسط دست بشر مربوط است.
اخیراً استاندار اصفهان از خبر خوشی درباره پروژه انتقال آب به اصفهان سخن گفت؛ اما مشکل آنجاست که ابهامات و نگرانیهایی در مورد نحوه اجرای این طرح وجود دارد. بر این مبنا با دکتر مهران زینلیان، عضو هیئتعلمی دانشگاه و معاون عمرانی استاندار اصفهان در دولت شهید رئیسی گفتوگویی انجام دادیم که از مدنظر خوانندگان میگذرد:
* آقای زینلیان با تشکر از وقتی که در اختیار ما قرار دادید، در ارتباط با پروژه انتقال آب به اصفهان و ابهامات کنونی آن توضیحاتی بیان بفرمایید.
پروژه انتقال آب از دریای عمان به اصفهان یکی از مهمترین دستاوردهای دولت شهید رئیسی برای استان اصفهان بود که با پیگیریهای مستقیم ایشان و تلاش شبانهروزی تیم اجرایی، پیشرفت چشمگیری داشت.
این طرح باهدف قطع وابستگی صنایع به زایندهرود و احیای حقابههای زیستمحیطی و کشاورزی استان طراحی شد و خوشبختانه همه مراحل مطالعاتی به طور کامل و بخش قابلتوجهی از عملیات اجرایی آن تا قبل از شهادت شهید رئیسی انجام شده بود. در حقیقت پروژهای که بر اساس پروژههای مشابه وزارت نیرو پیشبینی میشد طی حدود ۱۱ سال انجام شود، در طول حدود ۲ سال بیش از ۷۰ درصد پیشرفت کرد.
* بااینحال، بهجای انتقال ۷۰ میلیون مترمکعب آب در فاز اول، تنها ۳۰ میلیون مترمکعب و آن هم از طریق انشعاب خط لوله یزد منتقل خواهد شد. دلیل این تغییر چیست؟
در دولت شهید رئیسی، بر اساس مطالعات انجام شده و به دلایل فنی و پدافندی، مسیر اصلی انتقال آب از سیریک در دریای عمان با احداث آبگیر اختصاصی برای اصفهان تعیین شد و نزدیک به ۷۰۰ کیلومتر از خط لوله تا سیرجان اجرایی شد.
باتوجهبه زمانبر بودن اجرای کامل خط تا دریای عمان و ضرورت آبرسانی هرچه سریعتر به اصفهان، تصمیم گرفته شد که در فاز اول، از محل تلاقی این خط با خط انتقال آب دریا به یزد، بهصورت موقت از ظرفیت مازاد خط یزد استفاده شود. البته این یک راهکار کوتاهمدت است و پیگیریها برای تکمیل مسیر اصلی و رسیدن به ظرفیت کامل ۴۰۰ میلیون مترمکعب باید ادامه پیدا کند.
لازم به ذکر است قرار اولیه انتقال حدود ۷۰ میلیون مترمکعب آب در سال و با مبلغ ۱.۴ یورو بر مترمکعب در فاز اول بود که متأسفانه در حال حاضر فقط ۳۰ میلیون از آن و با قیمتی بهمراتب بیشتر از شرکت انتقال آب خلیجفارس به یزد خریداری شده است.
* به نظر شما آیا این یک دستاورد خوب برای اصفهان نیست؟
این اتفاق اگرچه در کوتاهمدت میتواند بخش کوچکی از نیازهای آبی اصفهان را مرتفع کند، لیکن نگرانیهای بسیار جدی برای ادامه پروژه و اصفهان ایجاد میکند.
اولین نگرانی این است با رسیدن آب به برخی از صنایع بزرگ استان، این صنایع از ادامه حمایت از این پروژه ملی و حیاتی برای استان خودداری کنند. شاهد این موضوع اینکه در یک سال اخیر هم کمکهای این صنایع به این پروژه بسیار کاهش پیدا کرده بود و روند پیشرفت پروژه بهصورت چشمگیری کاهش پیدا کرده است بهنحویکه عملاً فاز دوم پروژه دریا تعطیل شده و بسیاری از پیمانکاران آن عملاً کار را تعطیل کرده و در شرف خاتمه پیمان هستند.
اگر خدایناکرده وضعیت موجود بخواهد ادامه پیدا کند، ابهامات و مشکلات بسیار زیادی برای مردم پیش میآید. اولاً، اساساً این مقدار آب بههیچوجه تأمینکننده آب موردنیاز صنایع فعلی، و البته با تأکید بر هرگونه عدم توسعه جدید، نیست و عملاً وابستگی صنایع به آب سطحی و زیرسطحی وجود داشته و افت آبخوان کماکان ادامه پیدا خواهد کرد.
ثانیاً اگر قرار باشد به این حد از آب بسنده شود، لازم نبود خط با قطر دو هزار میلیمتر و با دهها هزار میلیارد تومان پول بیتالمال اجرا شود و میتوانستیم خط انتقال آب دریا را به قطرهایی بهمراتب کمتر و حتی با یکسوم یا یکچهارم هزینه اجرا شود.
ثالثاً، الان آب از محل سیرجان بافاصلهای حدود ۷۰۰ کیلومتر در حال انتقال است، اگر قرار بود به این مقدار آب بسنده شود، آب میتوانست از انتهای خط در چادرملو بافاصله حدود ۳۰۰ کیلومتر منتقل شود.
رابعاً، یک سؤال اساسی در ذهن مردم اصفهان است که چرا درحالیکه سالانه حدود ۷۰ تا ۹۰ میلیون مترمکعب آب از چم آسمان به یزد عملاً رایگان منتقل میشود، الان قرار است مقدار آب بسیار کمتر با هزینه دهها هزار میلیارد تومان از یزد به اصفهان منتقل شود. این موضوع بههیچوجه منطقی و عادلانه نیست.
* شنیدهها حاکی از آن است که صنایع بزرگ سهامدار این پروژه، مانند فولاد مبارکه، بهازای هر مترمکعب آب انتقالی به اصفهان، مبلغی به یزد پرداخت میکنند. آیا این موضوع صحت دارد؟
بله، بر اساس ضوابط داخلی وزارت نیرو، و بر اساس تخصیصهایی که به برخی از صنایع مثل فولاد مبارکه داده شده است، این صنایع مکلف به پرداخت هزینه به وزارت نیرو (آب منطقهای یزد) بهعنوان حق ترانزیت آب هستند.
* یک نگرانی که از طرف برخی مردم مطرح میشود این است که با تأمین نیاز صنایع، انگیزه برای تکمیل پروژه تا ۴۰۰ میلیون مترمکعب از بین برود. چه تضمینی وجود دارد که این اتفاق نیفتد؟
بله این یک نگرانی بجا و درستی است. متأسفانه عملکرد مجموعه دستگاههای متولی و پیشرفت پروژه در یک سال اخیر بعد از دولت شهید رئیسی هم این نگرانی را بسیار تشدید کرده است. به همین دلیل است که اساساً شخصاً افتتاح فاز اول این پروژه را برای اصفهان و کشور مفید نمیدانم.
ما در دولت شهید رئیسی تمام تلاش خود را کردیم تا زیرساختهای اصلی این طرح بهصورت متوازن در هر دوفاز اجرا شود. احداث آبگیر اختصاصی در سیریک و پیشرفت ۷۰ درصدی خط لوله نشاندهنده عزم جدی برای تکمیل پروژه بود. الان هم نظارت مردم و رسانهها هم میتواند مانع از کوتاهی دستگاههای متولی و صنایع شود.
* در مورد تعهد صنایع برای قطع ارتباط با زایندهرود و شفافسازی فرایند راستیآزمایی، چه اقداماتی انجام شده است؟
صنایع بزرگ متعهد شدهاند که همزمان با بهرهبرداری از این پروژه، گزارش شفافی از قطع بهرهبرداری از منابع زیرزمینی و زایندهرود ارائه دهند. این موضوع باید با نظارت نمایندگان مردم در مجلس و دیگر سازمانهای مسئول مثل محیطزیست و وزارت نیرو بررسی و بهصورت عمومی اطلاعرسانی شود.
* سؤال آخر؛ عملکرد وزارت نیرو و مجموعه دولت برای انجام مجموعه اقدامات احیای رودخانه زایندهرود را چگونه ارزیابی میکنید؟
متأسفانه در سالهای گذشته و در ادوار مختلف مدیریتی کشور و استان، شاهد کمکاریهای بسیاری در برخی دستگاهها بهویژه وزارت نیرو و محیطزیست و حتی دستگاههای نظارتی مثل بازرسی در پروژههای اصفهان بودیم. تعطیلشدن و طولانیشدن پروژههایی مثل بهشتآباد و کوهرنگ ۳ بدون وجود دلایل موجه که اتفاقاً از مطالبات رهبر معظم انقلاب در طول سالهای گذشته هم بوده است، از جمله همین پروژهها است.
در دولت شهید رئیسی ضمن پیگیری دو پروژه گذشته و فعالشدن یکی از آنها یعنی کوهرنگ ۳، دو پروژه دیگر انتقال آب از دریای عمان و انتقال آب از منابع آبی جنوبی استان اصفهان، ماندگان طراحی و اجرایی شد که خوشبختانه پیشرفتهای مناسب و قابلقبولی داشتند.
برای طرح مهم و بسیار حیاتی ماندگان منابع بسیار خوبی نیز از طریق مولدسازی پیشبینی شد؛ ولی متأسفانه اخبار واصله از این دو پروژه بیانگر این است که پیشرفت این پروژهها در طول یک سال گذشته بههیچوجه مناسب نبوده است و انتظار میرود مدیریت استان با کمک نمایندگان مجلس پیگیری مؤثرتری انجام دهند و این حق قانونی و مسلم مردم اصفهان یعنی احیای رودخانه زایندهرود را جامه عمل بپوشانند.
* از وقتی که در اختیار ما گذاشتید سپاسگزاریم. اگر نکته پایانی هست بفرمایید.
یکی از گلههایی که شخصاً همواره در طول سه سال مدت مسئولیت خود داشتم این بود که چرا بسیاری از اقدامات در زمان و موقع خود انجام نشده است. مثلاً در زمان انتقال آب به یزد، این طرح بدون تحقق منابع آن، اجرا شده و نهایتاً به همراه سایر پروژههای مشابه غیرفنی و غیرشرعی دیگر، باعث بروز هزاران مشکل برای مردم منطقه از جمله فرونشست، مشکلات زیستمحیطی و… شده است.
بهراستی اگر مدیران وقت استان، نمایندگان مجلس و مسئولان نظارتی وظایف خود را بهخوبی انجام داده بودند، امروز شاهد این مشکلات برای مردم اصفهان نبودیم. در حال حاضر هم اگر پروژه احیای رودخانه زایندهرود (بهویژه پروژه ماندگان و دریای عمان به طور کامل)، اجرایی نشود، حتماً متولیان امر باید پاسخگوی عملکرد خود در حال حاضر و برای آیندگان باشند.
بههرحال من هم از شما و مردم شریف اصفهان که همواره پیگیر حقوق خود هستند تشکر میکنم. انشاءالله با ادامه مسیری که دولت شهید جمهور شروع شد، شاهد تحقق کامل پروژه احیای رودخانه زایندهرود باشیم.
انتهای خبر/
